Wolsztyńskie Koło
Klubu Przyrodników
24.11.2009

Sesja naukowo-wspomnieniowa poświęcona pamięci Profesora J.B. Falińskiego (1934-2004)

W piątek 9 października 2009 roku w Zespole Szkół Ogólnokształcących i Profilowanych w Wolsztynie odbyła się sesja naukowo-wspomnieniowa poświęcona zmarłemu przed pięciu laty absolwentowi szkoły (matura 1952), jednemu z najwybitniejszych geobotaników Polski, pionierowi ochrony przyrody Ziemi Wolsztyńskiej - Profesorowi Januszowi Bogdanowi Falińskiemu. Sesja została zorganizowana przez działającą przy szkole Fundację Absolwentów, przy znaczącym udziale władz samorządowych - Powiatu Wolsztyńskiego, Miasta i Gminy Wolsztyn oraz Gminy Przemęt.
Prof. J.B. Faliński z wielką życzliwością wspominał swoje licealne lata i często gościł na Zjazdach Absolwentów. W roku 2001 współautorka artykułu miała okazję poznać Profesora osobiście na Zjeździe Botaników w Poznaniu i zaprosić na Dzień Patronki Szkoły. W 2003 roku grupa młodzieży ze Szkolnego Koła Przyrodników z opiekunami odbyła niezapomnianą, pełną wrażeń podróż do Białowieży. Tę wyprawę - prawdziwą ucztę przyrodniczą - zorganizował Profesor. Młodzież poznała przyrodę Białowieskiego Parku Narodowego, uczestniczyła w zajęciach terenowych Białowieskiej Stacji Geobotanicznej, którą Profesor kierował przez 40 lat.
Pomysł postawienia kamienia upamiętniającego Profesora Falińskiego wypłynął ze środowiska naukowego rok po Jego śmierci. Prof. dr hab. Stanisław Balcerkiewicz z Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska Wydziału Biologii UAM w Poznaniu - prywatnie przyjaciel prof. J.B. Falińskiego, zaproponował postawienie takiego głazu przy Wyspie Konwaliowej (miejsce to było szczególnie umiłowane przez Profesora - planował udać się tam jeszcze wraz z przyjaciółmi - botanikami; niestety przedwczesna śmierć pokrzyżowała Jego plany). Po konsultacjach z ówczesnym Dyrektorem LO Feliksem Matukiem oraz panią wice-burmistrz Wolsztyna Justyną Mikołajewską; współautorka tegoż artykułu zaproponowała lokalizację kamienia na innym terenie, który objął swoimi badaniami Profesor Faliński podczas pobierania nauki w naszej szkole - na terenie Parku Miejskiego w Wolsztynie. Jednocześnie, chcąc przybliżyć społeczeństwu wolsztyńskiemu sylwetkę Profesora, zaproponowała organizację sesji naukowo-wspomnieniowej. Prace związane z organizacją sesji rozpoczęły się zatem w marcu tego roku przy aprobacie lokalnych władz i obecnej Dyrekcji LO.
Sesja naukowo-wspomnieniowa zgromadziła spore grono słuchaczy. Przede wszystkim należy wspomnieć o licznie przybyłych gościach z różnych ośrodków naukowych z całej Polski m.in. Krakowa, Wrocławia, Łodzi, Warszawy i Poznania. W murach szkolnych gościły w tym dniu również władze samorządowe, Rodzina Profesora (syn z żoną oraz siostra), obecni i emerytowani nauczyciele przedmiotów przyrodniczych, przedstawiciele Nadleśnictwa, Klubu Przyrodników, Polskiego Klubu Ekologicznego, miłośnicy Ziemi Wolsztyńskiej oraz licealna młodzież.
Wszystkich zebranych powitała Dyrektor ZSOiP Katarzyna Lulkiewicz. Zwróciła uwagę na fenomen Profesora Falińskiego, przedstawiła Go jako osobę nietuzinkową, o bardzo szerokich zainteresowaniach. Przypomniała artykuł "Uratowałem Wyspę Konwaliową", który Profesor napisał w 1990 roku dla Głosu Wolsztyńskiego z okazji Zjazdu Absolwentów, w którym to podkreślił swój związek ze Szkołą oraz z Ziemią Wolsztyńską. Tutaj m.in. pisał o swoim przewodniku krajoznawczym po Powiecie Wolsztyńskim, który został nagrodzony na konkursie PTTK w 1952 roku (było to pierwsze takie opracowanie z naszego regionu). W artykule Profesor z sympatią pisze o swoich nauczycielach. Na sesji gościł jeden z nich - pani Anna Hajduk, która, jak pisał Profesor, "nauczyła go języka francuskiego wbrew jego woli".
Obecność tak znamienitych osobistości świata nauki była okazją do promocji naszego regionu. Informacje o lokalnych przedsięwzięciach związanych z ochroną środowiska oraz o stanie przyrody powiatu i gminy wolsztyńskiej przekazali przedstawiciele władz samorządowych. Prezentacja multimedialna form ochrony występujących w naszej gminie przedstawiona przez Burmistrza Andrzeja Rogozińskiego przybliżyła zgromadzonym walory lokalnej przyrody.
Wspomnieniami o Profesorze Januszu Falińskim z czasów szkolnych podzielił się prof. dr hab. Jerzy Fabiszewski z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu - młodszy o rok kolega współdziałający w Kole Biologicznym prowadzonym przez ówczesnego nauczyciela biologii - Tadeusza Marcinkiewicza. Prelegent przedstawił Profesora jako osobę o szczególnych zainteresowaniach botanicznych, która umiłowała badania i eksperymenty biologiczne ponad wszystko. Zwrócił uwagę na dobre podstawy naukowe, które dała swoim absolwentom szkoła, jednocześnie nie pomijając zabawnych sytuacji, które miały miejsce w licealnych czasach.
Dorobek naukowy oraz nieprzeciętną osobowość bohatera tego dnia przedstawił prof. dr hab. Zbigniew Mirek - Dyrektor Instytutu Botaniki PAN w Krakowie. Profesora Falińskiego przedstawił jako wybitnego naukowca, znanego w Polsce i Europie ekologa roślin, a jednocześnie jako filozofa życiowego, człowieka niezwykle skromnego, wrażliwego, znawcę i miłośnika literatury, teatru, muzyki.
Prelekcję "Przemiany flory pod wpływem działalności człowieka: osiągnięcia naukowe i inspiracje Profesora Janusz B. Falińskiego" wygłosił Dziekan Wydziału Biologii UAM w Poznaniu - prof. dr hab. Bogdan Jackowiak. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na niezwykłą pracowitość i wytrwałość Profesora w prowadzeniu badań, a jednocześnie na nowatorskie podejście, które dało podstawy pod rozwój nowoczesnej geobotaniki.
Profesor Bogdan Faliński prowadził również badania w samym Wolsztynie. W latach szkolnych, jak wspomniano wyżej, badał teren Parku Miejskiego oraz populację bluszczu, która w bardzo dobrym stanie zachowała się do dzisiaj. Tam też odbyła się druga część uroczystości, poprowadzona przez członka Zarządu Powiatu Szymona Ptaka, w której odsłonięto kamień i tablicę dydaktyczną (zaprojektowaną przez licealistów w ramach projektu "Twórczy Uczeń"), poświęconą pamięci Profesora. Odsłonięcia dokonali syn - Jarosław Faliński oraz Dziekan Wydziału Biologii UAM - prof. Bogdan Jackowiak.
W sobotę 10 października, odbyła się wycieczka "Śladami Profesora Falińskiego", w której uczestniczyła grupa zaproszonych gości. Organizatorzy zaprezentowali m.in. trzy rezerwaty przyrody, które powstały z inicjatywy Profesora i Jego licealnych kolegów (Bagno Chorzemińskie, Torfowisko nad Jeziorem Świętym, Wyspa Konwaliowa). Jednym z Jego ostatnich marzeń było spotkać się ze swymi Przyjaciółmi na Wyspie Konwaliowej. Tutaj więc, w wąskim gronie, odbyła się debata nad skutecznością ochrony szaty roślinnej rezerwatu oraz nad perspektywami badań kontynuujących naukowe dokonania Profesora. W czasie wycieczki po Ziemi Przemęckiej odwiedzono ponadto kościół pocysterski w Przemęcie, Galerię Ptaków Mariana Murka w Górsku, gospodarstwo agroturystyczne "Stara Chata u Kowola" Krzysztofa Pieśniaka w Kluczewie oraz wieżę widokową w Olejnicy.
Organizatorzy sesji pragną podziękować wszystkim osobom i instytucjom, które w jakikolwiek sposób przyczyniły się do zorganizowania uroczystości:

  • panu prof. dr hab. Stanisławowi Balcerkiewiczowi z Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska Wydziału Biologii UAM w Poznaniu za podjętą inicjatywę upamiętnienia osoby profesora J.B. Falińskiego;
  • panu Ryszardowi Kurpowi - Staroście Powiatu Wolsztyńskiego i Zarządowi Powiatu Wolsztyńskiego za sfinansowanie pobytu (noclegi, wyżywienie) zaproszonych gości oraz sfinansowanie pamiątkowego głazu w Parku Miejskim w Wolsztynie;
  • panu Andrzejowi Rogozinskiemu - Burmistrzowi Wolsztyna oraz Radzie Miasta za sfinansowanie tablicy dydaktycznej ustawionej w Parku Miejskim, materiały promocyjne przekazane zaproszonym gościom, druk zaproszeń na sesję i pożegnalną kolację dla zaproszonych gości;
  • pani Wójt Dorocie Gorzelniak i Radnym Gminy Przemęt za sfinansowanie całodniowej wycieczki po Ziemi Przemęckiej (autokar, wyżywienie), a także przekazanie materiałów promocyjnych.
Szczególne podziękowania należą się pani Dyrektor ZSOiP Katarzynie Lulkiewicz, która całym sercem zaaprobowała inicjatywę organizacji sesji, za pomoc merytoryczną i bezcenne wsparcie w, czasem naprawdę beznadziejnie, trudnych chwilach.
Ponadto dziękujemy księdzu Edmundowi Magdziarzowi - proboszczowi parafii p.w. św. Jana Chrzciciela w Przemęcie za przedstawienie historii kościoła pocysterskiego w Przemęcie; Januszowi Frąckowiakowi z Urzędu Gminy w Przemęcie za zorganizowanie wspaniałej wycieczki, a także Rafałowi Sobkowiakowi - leśniczemu z Przemętu za zapewnieniu środka transportu na Wyspę Konwaliową. Podziękowania kierujemy również w stronę B. Matuszczak, H. Sitkowskiej, D. Sarbaka, K. Tomiak i M. Nowaka - pracowników Urzędu Miasta i Gminy Wolsztyn, którzy byli bezpośrednio zaangażowani w organizację sesji za zrozumienie i życzliwość okazaną podczas żmudnych przygotowań do uroczystości.
Zaproszeni na sesję naukowo-wspomnieniową goście - rodzina, przyjaciele, naukowcy - botanicy, miłośnicy przyrody Ziemi Wolsztyńskiej opuszczali mury naszej szkoły we wzruszeniu i zadumie. Mamy nadzieję, że przybliżenie życiorysu Profesora Janusza Bogdana Falińskiego oraz Jego naukowych dokonań sprawi, że jeszcze bliższe stanie się nam to co On ukochał ponad wszystko - ojczysta przyroda.

W imieniu organizatorów
Małgorzata Buda i Renata Magdans





Katarzyna Lulkiewicz i Jarosław Faliński.




Burmistrz Wolsztyna Andrzej Rogozinski.




Prof. dr hab. Jerzy Fabiszewski.




Prof. dr hab. Zbigniew Mirek.




Prof. dr hab. Bogdan Jackowiak.




Pamiątkowa tablica i kamień w Parku Miejskim przed odsłonięciem.




Jarosław Faliński.




Pamiątkowa tablica w Parku Miejskim.




Autorzy projektu tablicy z wolsztyńskiego LO.




Pamiątkowy kamień w Parku Miejskim w Wolsztynie.




Podróż na Wyspę Konwaliową.




Wyspa Konwaliowa na Jeziorze Radomierskim.




Kwaśna dąbrowa na Wyspie Konwaliowej.




Debata nad skutecznością ochrony szaty roślinnej na Wyspie Konwaliowej.




Wyspa Konwaliowa.




Wiatrołomy na Wyspie Konwaliowej.




Ślady bobrów na Wyspie Kowaliowej.




Prof. dr hab. Maria Wojterska, Renata Magdans i Joanna Kaczmarek przy Torfowisku nad Jeziorem Świętym.




Prof. dr hab. Zbigniew Mirek, Katarzyna Lulkiewicz i Ewa Kowalewicz przy Torfowisku nad Jeziorem Świętym.




W kuźni Krzysztofa Pieśniaka w Kluczewie.




Zaproszeni goście w Starej Chacie u Kowola w Kluczewie.